استاد دانشگاه شهید بهشتی: درآمد پایین، طولانی بودن تحصیل و مسئولیت سنگین از مهم‌ترین دلایل کاهش علاقه به پزشکی است

کاهش گرایش جوانان به رشته پزشکی در سال‌های اخیر به یکی از دغدغه‌های نظام سلامت تبدیل شده است. در حالی که رشته پزشکی سال‌ها یکی از محبوب‌ترین انتخاب‌های داوطلبان کنکور بوده است، اکنون بسیاری از جوانان به دلیل طولانی بودن دوران تحصیل، درآمد نامناسب، مسئولیت‌های سنگین و تغییر سبک زندگی، تمایل کمتری برای ورود به این حرفه دارند.

 به گزارش گروه رسانه‌ای پیام‌سازان، دکتر فرزانه شریفی اقدس، استاد رشته اورولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در گفت‌وگو با بنفشه پورناجی می‌گوید: «شغل پزشکی طی دو دهه گذشته حتی در میان جوانان علاقه‌مند به این رشته نیز محبوبیت خود را از دست داده است.»

• دلایل کاهش گرایش جوانان به رشته پزشکی

وی با بیان اینکه بی‌علاقگی نسل جوان به پزشکی نه به دلیل نبود جذابیت یا نوآوری، بلکه ناشی از مجموعه‌ای از مشکلات ساختاری است، اظهار می کند: نسل جدید به مشاغلی علاقه دارد که با صرف زمان کمتر، درآمد بیشتری داشته باشند. در حالی که رشته پزشکی حتی در بهترین شرایط درآمدی نیز توان رقابت با بسیاری از مشاغل، به‌ویژه فعالیت‌های آنلاین را ندارد.

• طولانی بودن مسیر پزشک شدن

این عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی، طولانی بودن دوران تحصیل را یکی دیگر از عوامل کاهش علاقه به رشته پزشکی برشمرده، می گوید: دوره پزشکی عمومی حداقل پنج تا هشت سال و دوره تخصصی نیز سه تا چهار سال زمان می‌برد. به این ترتیب، فردی که در ۱۸ سالگی وارد دانشگاه می‌شود، حدود ۳۰ سالگی به عنوان پزشک متخصص وارد بازار کار خواهد شد.

وی می افزاید: در همین زمان بسیاری از همسالان او در مشاغل دیگر، با صرف زمان و هزینه کمتر، درآمد بیشتری کسب کرده‌اند و همین موضوع انگیزه ورود به رشته پزشکی را کاهش می‌دهد.

• مسئولیت سنگین و تأثیر آن بر کیفیت زندگی پزشکان

دکتر شریفی اقدس با اشاره به نامنظم بودن ساعت‌های کاری پزشکان می گوید: این موضوع بر زندگی شخصی و خانوادگی آنان تأثیر منفی می‌گذارد. علاوه بر این، مسئولیت‌های حقوقی و حرفه‌ای در پزشکی بسیار بالاست و احتمال شکایت از پزشکان نیز بیشتر است.

وی ادامه می دهد: زمانی که جوانان این شرایط را با مشاغل دیگر مقایسه می‌کنند، یا از ورود به رشته پزشکی منصرف می‌شوند یا ترجیح می‌دهند وارد حوزه‌ زیبایی شوند؛ حوزه‌ای که معمولاً درآمد بیشتری دارد و مسئولیت‌های جانی و حقوقی آن نیز کمتر است.

• کاهش استقبال از رشته پزشکی؛ پدیده‌ای جهانی

این استاد دانشگاه تأکید می کند، کاهش گرایش جوانان به رشته پزشکی تنها مختص ایران نیست و در بسیاری از کشورهای پیشرفته نیز مشاهده می‌شود.

وی می گوید: در کشورهای توسعه‌یافته نیز جوانان به دلیل طولانی بودن مسیر آموزش، فشار کاری و تغییر انتظارات از زندگی، تمایل کمتری به تحصیل در رشته پزشکی دارند. اما در ایران، مشکلات اقتصادی و پایین بودن درآمد پزشکان، به‌ویژه در دوران دستیاری، این وضعیت را تشدید کرده است؛ تا جایی که طی سال‌های اخیر شاهد خالی ماندن بخشی از ظرفیت رشته‌های تخصصی پزشکی هستیم. 

• چرا پزشکان جوان به رشته‌های زیبایی گرایش پیدا کرده‌اند؟

دکتر شریفی اقدس با بیان اینکه نسل جدید آینده شغلی خود را با دقت بیشتری ارزیابی می‌کند، اظهار می دارد: جوانان امروز کیفیت زندگی خود را در ۳۰ تا ۴۰ سال آینده پیش‌بینی می‌کنند و از تجربه نسل‌های قبل نیز درس می‌گیرند.

وی در ادامه می گوید: اکنون پزشکانی که ۲۰یا ۴۰ سال سابقه فعالیت دارند در فضای مجازی از تجربه‌های شغلی خود سخن می‌گویند. همین موضوع بر تصمیم نسل جدید اثر می‌گذارد. از سوی دیگر، مشاغل اینترنتی با مسئولیت کمتر و درآمد مناسبت تر برای بسیاری از جوانان جذابیت بیشتری پیدا کرده است. 

• خالی ماندن ظرفیت رشته‌های تخصصی پزشکی؛ زنگ خطری برای نظام سلامت

این عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی تصریح می کند: هم اینک ظرفیت برخی رشته‌های تخصصی پزشکی مانند بیهوشی، کودکان، طب اورژانس و… خالی مانده است.  اما در عوض متاسفانه شاهدیم که ورود پزشکان به حوزه زیبایی با سرعت زیادی در حال افزایش است.

وی هشدار می دهد: اگر این روند ادامه پیدا کند، ممکن است در دهه آینده با کمبود متخصص در رشته‌های حیاتی روبه‌رو شویم. به عبارتی درحالیکه تعداد زیادی  پزشک در حوزه زیبایی فعالیت می‌کنند، بیماران  برای درمان بیماری‌های خود با مشکل کمبود متخصص  دست  و پنجه نرم می‌کنند.

دکتر شریفی اقدس تاکید می کند: هدف ما زیر سؤال بردن پزشکی زیبایی نیست. اما معتقدیم، برای حفظ و ارتقای نظام سلامت باید میان رشته‌های مختلف پزشکی تعادل برقرار شود.  به همین منظور برای  کاهش روند افت گرایش جوانان به رشته پزشکی باید موانع اقتصادی را رفع کرد. همچنین  برای افزایش انگیزه   ورود به رشته‌های تخصصی پزشکی می بایست،  شرایط کاری پزشکان را بهبود بخشید. 

• پرسش و پاسخ‌های کلیدی  

۱. چرا گرایش جوانان به رشته پزشکی کاهش یافته است؟
کاهش گرایش جوانان به رشته پزشکی دلایل متعددی دارد؛ از جمله طولانی بودن دوران تحصیل، درآمد نامتناسب با سال‌های آموزش، مسئولیت‌های سنگین حرفه‌ای، فشار کاری بالا و جذابیت مشاغل جدید، به‌ویژه کسب‌وکارهای آنلاین.

۲. آیا کاهش علاقه به رشته پزشکی فقط در ایران اتفاق افتاده است؟
خیر. به گفته دکتر فرزانه شریفی اقدس، استاد دانشگاه، این روند در بسیاری از کشورهای پیشرفته نیز مشاهده می‌شود. با این حال، در ایران مشکلات اقتصادی، درآمد پایین پزشکان به‌ویژه در دوران دستیاری و شرایط کاری دشوار، این مسئله را تشدید کرده است.

۳. چرا بسیاری از پزشکان جوان به رشته‌های زیبایی گرایش پیدا می‌کنند؟
>>درآمد بیشتر، ساعت کاری منظم‌تر و مسئولیت حقوقی و درمانی کمتر، از مهم‌ترین دلایل گرایش پزشکان جوان به حوزه زیبایی در مقایسه با برخی رشته‌های تخصصی درمانی است.

۴. کاهش گرایش جوانان به رشته پزشکی چه پیامدهایی برای نظام سلامت دارد؟