بسیاری از خانواده‌های ایرانی هنگام پیدا کردن پرستار سالمند مناسب با چالش‌های متعددی مواجه می‌شوند. هم‌زمان با افزایش جمعیت سالمندان، خانواده‌ها بیش از گذشته به خدمات مراقبت در منزل نیاز پیدا کرده‌اند، اما کمبود نیروهای آموزش‌دیده، نگرانی درباره اعتماد به مراقبان و هزینه‌های بالای نگهداری، انتخاب پرستار سالمند مطمئن را برای آن‌ها دشوار می‌کند.

مریم ماه‌هاست برای پیدا کردن پرستار سالمند برای مادر ۸۰ ساله‌اش تلاش می‌کند. از معرفی دوستان و آشنایان گرفته تا تماس با مؤسسات خدمات پرستاری، اما هنوز فردی را پیدا نکرده که هم سابقه کافی داشته باشد، هم قابل اعتماد باشد و هم هزینه استخدام او با توان مالی خانواده همخوانی داشته باشد. او تنها نیست؛ بسیاری از خانواده‌ها امروز با همین مشکل روبه‌رو هستند.  گزارش  گروه رسانه ای پیام سازان را در این زمینه بخوانید.

• رشد جمعیت سالمندان و افزایش نیاز به پرستار سالمند

 تقاضا برای دریافت خدمات مراقبت از سالمندان  همزمان با  رشد جمعیت سالمندان و افزایش امید به زندگی در ایران به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. بسیاری از سالمندان به دلیل بیماری‌های مزمن، محدودیت حرکتی یا زندگی تنها، به مراقبت روزانه یا شبانه‌روزی نیاز دارند. با این حال، تعداد پرستار سالمند و نیروهای آموزش‌دیده متناسب با این افزایش تقاضا رشد نکرده است.

کمبود پرستار در مراکز درمانی نیز بر بازار خدمات مراقبت در منزل تأثیر گذاشته،  اعضای خانواده  بار اصلی مراقبت از سالمندان را  همچنان  بر دوش می کشند.

• مشکل فقط کمبود پرستار سالمند نیست

نسترن زنی میانسال است که مراقبت از پدر و مادر سالمندش را به تنهایی برعهده دارد. پدر85 ساله اش برای انجام امور شخصی نیاز به پرستار دارد. هر چند وضعیت سلامت مادرش بهتر است؛ اما برای امور خانه مانند نظافت و آشپزی نیازمند کمک است. نسترن می گوید:«پدرم به تنهایی قادر به رفتن به دستشویی، استحمام و … نیست، من هم به دلیل کمر درد نمی توانم به او کمک کنم. برای همین مدتی است، به دنبال پرستار می گردم. چند نفری هم آمدند، اما هنوز نتوانستم، پرستار مناسبی پیدا کنم.» او ادامه می دهد: «مشکل فقط کمبود پرستار نیست؛ اعتماد کردن به فردی که قرار است، ساعت‌های طولانی در کنار سالمند حضور داشته باشد، هم راحت نیست…» جدا از اینکه اعتماد به پرستار خانگی برای مراقبت از سالمندان نگرانی اغلب متقاضیان است، بررسی سوابق کاری، اطمینان از مهارت‌های مراقبتی و همچنین توانایی برقراری ارتباط مناسب با سالمند، فرایند انتخاب را پیچیده تر نیز می‌کند.

• وظایف پرستار سالمند چیست؟

پیش از انتخاب پرستار سالمند باید مشخص شود سالمند به چه سطحی از مراقبت نیاز دارد.

به طور کلی سالمندان نیازمند به پرستار  در دو گروه قرار می‌گیرند:

• سالمندان   دارای محدودیت‌های جسمی، برای انجام امور شخصی مانند استحمام، غذا خوردن و جابه‌جایی
•  سالمندان مستقلی که بیشتر به مراقبت، همراهی و نظارت روزانه احتیاج دارند.

مدیر یکی از مراکز اعزام پرستار می‌گوید نیروهای مراقب سه گروه هستند:

• پرستاران (نرس‌ها)
• کمک‌بهیاران
• مراقبان باتجربه سالمند

هر یک از این گروه‌ها وظایف و سطح مهارت متفاوتی دارند.

اسامی مراکز مراقبت پرستاری در منزل  دارای مجوز از وزارت بهداشت  را در سایت   سازمان نظام پرستاری  ایران  می توانید پیدا کنید.

هزینه استخدام پرستار سالمند چقدر است؟

یافتن پرستار سالمند مناسب پایان ماجرا نیست. هزینه استخدام مراقب یا پرستار برای بسیاری از خانواده‌ها بسیار سنگین است.

برای مثال:

• مراقب ۸ ساعته: حدود ۳۲ میلیون تومان در ماه
• مراقب ۱۲ ساعته شب: ۳۶ تا ۳۸ میلیون تومان
• پرستار شبانه‌روزی: حدود ۴۰ میلیون تومان در ماه
• پرستار دارای تحصیلات دانشگاهی: تا ۷ میلیون تومان برای یک روز خدمات تخصصی

علاوه بر این هزینه‌ها، خانواده‌ها باید فرانشیز مؤسسات خدمات پرستاری و هزینه‌های درمان سالمند را نیز پرداخت کنند.

• ضرورت آموزش نیروهای مراقبت از سالمندان

یکی از مشکلات بازار پرستار سالمند، ورود افرادی است که آموزش کافی ندیده‌اند. برخی از خانواده‌ها از بی‌مسئولیتی، غیبت بدون اطلاع، استفاده از تلفن همراه هنگام مراقبت یا نداشتن مهارت کافی گلایه دارند.

کارشناسان معتقدند توسعه مراکز آموزشی و نظارت بر عملکرد مؤسسات اعزام پرستار می‌تواند کیفیت خدمات مراقبت از سالمندان را افزایش دهد.

• آینده مراقبت از سالمندان در ایران

دکتر احمد دلبری، رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران هشدار می دهد:«طی دو دهه آینده جمعیت سالمندان کشور بیش از دو برابر خواهد شد. بنابراین، توسعه خدمات مراقبتی، تربیت نیروی متخصص و برنامه‌ریزی برای پاسخگویی به نیازهای سالمندان، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.»

کشورهایی مانند ژاپن و کشورهای اسکاندیناوی با ایجاد نظام بیمه مراقبت بلندمدت و مراکز خدمات محله‌محور، بخشی از بار مراقبت از سالمندان را از دوش خانواده‌ها برداشته‌اند؛ تجربه‌ای که می‌تواند برای ایران نیز الهام‌بخش باشد.

گزارش از بنفشه  پورناجی

پرسش‌های متداول

۱.چه عواملی پیدا کردن پرستار سالمند مناسب را دشوار کرده‌اند؟ 

افزایش جمعیت سالمندان، کمبود نیروهای آموزش‌دیده، هزینه‌های بالای خدمات مراقبتی و نگرانی خانواده‌ها درباره اعتماد به مراقبان، پیدا کردن پرستار سالمند مناسب را دشوار کرده‌اند.

۲. پرستار سالمند چه وظایفی دارد؟
وظایف پرستار سالمند به وضعیت جسمی و روانی سالمند بستگی دارد. این وظایف می‌تواند شامل کمک در انجام امور شخصی، مصرف دارو، جابه‌جایی، همراهی در مراجعه به مراکز درمانی و مراقبت روزانه باشد.

۳. هنگام انتخاب پرستار سالمند به چه نکاتی باید توجه کرد؟
بررسی سابقه کاری، میزان آموزش، مهارت‌های ارتباطی، اعتبار مؤسسه اعزام‌کننده و دریافت مدارک هویتی و معرفی‌نامه از مهم‌ترین نکاتی است که خانواده‌ها باید پیش از استخدام پرستار سالمند در نظر بگیرند.

۴. هزینه استخدام پرستار سالمند به چه عواملی بستگی دارد؟
مدت زمان حضور مراقب، شبانه‌روزی یا ساعتی بودن خدمات، میزان تخصص، شرایط جسمی سالمند و خدمات مورد نیاز، مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده هزینه هستند.

۵. آیا همه مراقبان سالمند پرستار هستند؟
خیر. خدمات مراقبت از سالمندان ممکن است توسط پرستاران، کمک‌بهیاران یا مراقبان باتجربه ارائه شود. هر یک از این گروه‌ها آموزش، وظایف و سطح مسئولیت متفاوتی دارند و انتخاب آن‌ها باید بر اساس نیاز سالمند انجام شود.

۶. چگونه می‌توان از صلاحیت پرستار سالمند اطمینان پیدا کرد؟
بهتر است از مؤسسات دارای مجوز استفاده شود، سوابق کاری و رضایت خانواده‌های قبلی بررسی شود و در روزهای نخست، عملکرد مراقب به‌صورت مستمر ارزیابی شود تا از کیفیت خدمات و امنیت سالمند اطمینان حاصل شود.