شرح حال گرفتن از بیمار؛ وقتی پزشک پیش از بیمار سراغ آزمایش می‌رود

 وقتی بیمار برای درمان به پزشک مراجعه می‌کند، پزشک باید درباره بیماری، علائم، داروها، سابقه پزشکی و شرایطی که ممکن است در تصمیم‌گیری درمانی مؤثر باشد، سؤال کند. اما اگر پزشک پیش از آنکه شرح حال کاملی از بیمار بگیرد، نسخه‌ای بنویسد، آزمایشی درخواست کند یا بیمار را برای یک بررسی تشخیصی بفرستد، چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا پزشک می‌تواند، بدون دانستن اطلاعات کافی درباره بیمار، تصمیم بالینی دقیقی بگیرد؟

این پرسش شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما شرح حال گرفتن از بیمار یکی از نخستین مراحل استدلال تشخیصی در پزشکی است. پزشک با استفاده از اطلاعاتی که از بیمار به دست می‌آورد، احتمال بیماری‌های مختلف را در نظر می‌گیرد، درباره معاینه و آزمایش‌های لازم تصمیم می‌گیرد و در نهایت به تشخیص و درمان می‌رسد.

یافته‌های پزشکی نشان می‌دهد، درصد قابل‌توجهی از خطاهای تشخیصی می‌تواند، با ناکافی بودن اطلاعات به‌دست‌آمده از بیمار ارتباط داشته باشد. بنفشه پورناجی در این گزارش در جست و جوی پاسخ این  پرسش است که چرا شرح حال پزشکی در برخی ویزیت‌ها کم‌رنگ شده است. آیا پیشرفت فناوری و اتکای بیشتر به ابزارهای تشخیصی، در این تغییر نقش دارد؟   اگر شما هم  تا به حال  تجربه  مراجعه به پزشکی را  داشته‌اید که   قبل از  گرفتن  شرح  حال دقیق،  شما را به آزمایشگاه  یا مراکز تصویربرداری ارجاع داده است، این گزارش برای شماست.

• چرا شرح حال پزشکی تا این اندازه مهم است؟

به گزارش گروه رسانه‌ا‌ی پیام سازان، شرح حال فقط گفت‌وگویی برای شناختن بیمار نیست؛ یکی از نخستین مراحل فرآیند تشخیص است. آژانس پژوهش و کیفیت مراقبت سلامت آمریکا (AHRQ) در منابع مربوط به ایمنی تشخیصی، «شرح حال و مصاحبه بالینی» را در کنار معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تشخیصی در مرکز فرآیند تشخیص قرار می‌دهد و ناکافی بودن شرح حال‌گیری را از عوامل مؤثر در خطاهای تشخیصی می‌داند.

دکتر فرهاد حافظی، فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی و استاد تمام دانشگاه، شرح حال گرفتن از بیمار را گام نخست در اقدامات تشخیصی عنوان کرده و می‌گوید: «قانون ویزیت یک بیمار شامل سه مرحله است. نخست گرفتن شرح حال از بیمار برای فهمیدن دلیل مراجعه به پزشک، دوم معاینه و سوم، آزمایش و اقدامات پاراکلینیکی.»

وی ادامه می‌دهد:«در مرحله گرفتن شرح حال، پزشک با پرسیدن سؤال‌هایی درباره وضعیت سلامت بیمار به بیماری‌های زمینه‌ای احتمالی او پی می‌برد. برای مثال، اگر بیمار دارای سابقه فشار خون یا تپش قلب یا بیماری‌های دیگری باشد، در مرحله شرح حال گرفتن برای پزشک مشخص می‌شود.»

دکتر حافظی می‌افزاید: «حتی بهتر است، پزشک از بیمار بخواهد، تمام مشکلات سلامتی را که در طول زندگی داشته است، شرح بدهد؛ به دلیل آنکه تمام این موارد از نظر اطلاعات پزشکی مهم تلقی می‌شود. در واقع اگر پزشک در ابتدا با بیمار صحبت نکند و از او تاریخچه نگیرد، به مشکل بیمار پی نبرده و نمی‌تواند او را برای آزمایش بفرستد. بنابراین گام نخست درمان، گرفتن شرح حال بیمار است. در مرحله دوم نوبت به معاینه می‌رسد و در مرحله سوم فرستادن بیمار برای آزمایش و اقدامات پاراکلینیکی می‌بایستی انجام شود.»

• پزشک از شرح حال چه چیزی می‌فهمد؟

شرح حال گرفتن از بیمار به این معنا نیست که پزشک فقط بپرسد «کجای بدنت درد می‌کند؟» بلکه باید درباره زمان شروع علائم، نحوه پیشرفت آنها، عوامل تشدید یا کاهش‌دهنده، بیماری‌های قبلی، داروها، حساسیت‌ها، سابقه خانوادگی و شرایط مرتبط با مشکل فعلی سؤال کند. اهمیت این گفت‌وگو در آن است که بسیاری از اطلاعات پزشکی اساساً روی برگه آزمایش وجود ندارند. برای مثال، بیماری که با درد قفسه سینه مراجعه می‌کند، ممکن است در آزمایش‌های اولیه یافته مشخصی نداشته باشد. اما اینکه درد هنگام فعالیت ایجاد می‌شود یا در حالت استراحت، چند دقیقه طول می‌کشد، به کدام قسمت بدن انتشار پیدا می‌کند و با چه چیزی بهتر یا بدتر می‌شود، می‌تواند، مسیر ارزیابی پزشک را تغییر دهد. در سردرد نیز زمان شروع، شدت، محل درد، نحوه شروع، علائم همراه و تغییر الگوی سردرد اطلاعاتی هستند که از طریق گفت‌وگو به دست می‌آید.

بنابراین شرح حال گرفتن از بیمار صرفاً «شنیدن حرف‌های بیمار» نیست؛ بلکه جمع‌آوری داده‌های بالینی برای شکل دادن به تشخیص است.

آژانس پژوهش و کیفیت مراقبت سلامت آمریکا نیز در بررسی فرآیند تشخیص تأکید می‌کند که تشخیص صحیح به توانایی پزشک در گرفتن شرح حال، انجام معاینه و تفسیر یافته‌های تشخیصی وابسته است.

• وقتی هورمون‌درمانی بدون شرح حال شروع می‌شود

خانمی ۵۱ ساله درباره تجربه خود از نگرفتن شرح حال دقیق از سوی پزشک می‌گوید: «با شروع دوران یائسگی، پس از آنکه به پزشک متخصص زنان مراجعه کردم، بدون گرفتن شرح حال در مورد سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان و حتی گرفتن فشار خون، برای شش ماه  برایم داروهای هورمونی تجویز کرد.»

این خانم ادامه می‌دهد: «در بروشور داروها خواندم که این داروهای هورمونی برای افراد دارای فشار خون مناسب نیست. این در حالی بود که پزشک پیش از تجویز این داروها نه‌تنها فشار خون مرا نگرفت، بلکه حتی درباره آن از من سؤال هم نکرد.»

هورمون‌درمانی برای همه زنان پس از دوران یائسگی مناسب نیست و تصمیم درباره آن باید بر اساس شرایط فردی و نسبت منافع و خطرها گرفته شود. انجمن منوپاز (The Menopause Society) نیز تأکید می‌کند که برخی شرایط، از جمله سابقه سرطان پستان یا رحم، خونریزی رحمی بدون علت مشخص، بیماری کبدی، سابقه لخته خون و بیماری قلبی، می‌تواند، در تصمیم‌گیری درباره هورمون‌درمانی اهمیت داشته باشد.

در ادبیات ایمنی بیمار، نقص در مرحله شرح حال می‌تواند، شکل‌های مختلفی داشته باشد: یک سؤال مهم پرسیده نشود، اطلاعات مهم از بیمار گرفته نشود، اطلاعات به‌درستی تفسیر نشود یا اهمیت آن دست‌کم گرفته شود.

بنابراین اگر پزشک درباره سابقه بیماری، داروهای مصرفی، عوامل خطر و وضعیت فعلی بیمار سؤال نکند، مسئله فقط این نیست که «پزشک وقت کافی نگذاشته است»؛ بلکه اطلاعاتی که باید مبنای تصمیم درمانی قرار گیرد، ممکن است اصلاً وارد فرآیند تصمیم‌گیری نشده باشد. این دقیقاً جایی است که اهمیت شرح حال گرفتن از بیمار روشن می‌شود.

• پیش از عمل جراحی؛ وقتی شرح حال اهمیت بیشتری پیدا می‌کند

موضوع زمانی حساس‌تر می‌شود که بیمار قرار است، تحت عمل جراحی قرار گیرد. انجمن جراحان پلاستیک آمریکا در ارزیابی پیش از جراحی، بررسی بیماری‌های زمینه‌ای، حساسیت‌های دارویی، درمان‌های قبلی، داروها، مکمل‌ها، الکل، دخانیات و جراحی‌های قبلی را توصیه می‌کند.

دکتر حافظی در این مورد می‌گوید: «اینکه بیمار سابقه چه نوع بیماری‌هایی داشته باشد، برای یک جراح بسیار مهم است. برای مثال بیمارانی که بیماری‌های خودایمنی داشته، داروهای کورتونی مصرف می‌کنند، حتماً می‌بایست، این مسئله را قبل از عمل جراحی با پزشک خود در میان بگذارند. به دلیل آنکه اگر بیمار این قبیل اطلاعات را با پزشک مطرح نکند یا پزشک در مورد آنها سؤال نکند، بیمار در موقع عمل جراحی با پیامدهای بسیار خطرناکی روبه‌رو خواهد شد.»

وی ادامه می‌دهد: «همچنین پزشک جراح اگر از داشتن دیابت در بیمار خود مطلع نباشد، از آنجا که ممکن است، قند بیمار موقع عمل جراحی به میزان زیادی افزایش یابد و به مرحله خطرناکی برسد، ضروری است که پزشک از همان ابتدا وقت لازم را برای گرفتن شرح حال بیمار بگذارد. و زمانی که متوجه بیماری‌هایی مثل دیابت در بیمار شد، او را در ابتدا برای کنترل قند نزد متخصص غدد بفرستد و بر اساس توصیه‌های وی عمل کند. در این حالت طی عمل جراحی قند بیمار اندازه‌گیری و کنترل خواهد شد.»

• وقتی شرح حال دقیق مسیر درمان را تغییر می‌دهد

گاهی پزشک با اطلاعاتی که هنگام شرح حال گرفتن از بیمار دریافت می‌کند، درباره اقدام درمانی تصمیم می‌گیرد؛ تا جایی که ممکن است بیمار را نزد مرکز درمانی دیگری بفرستد یا در برخی موارد او را از انجام عمل منصرف کند.

نادیا، پدر ۸۰ ساله‌اش را برای کشیدن دندان نزد دندانپزشک خانوادگی‌شان برد. دندانپزشک با توجه به سن بیمار درباره وضعیت قلبی از او پرسید و وقتی متوجه شد که عمل جراحی قلب انجام داده است، او را به دندانپزشکی یک بیمارستان تخصصی قلب ارجاع داد. این دندانپزشک در توضیح این مسئله می گوید:« اگر هنگام کشیدن دندان، بیمار دچار مشکل قلبی شود از آنجا که در مطب امکانات و تجهیزات کافی برای کمک به بیماران قلبی وجود ندارد، سلامت بیمار به مخاطره خواهد افتاد.»

دکتر حافظی، فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی، نیز می‌گوید:«اگر در موقع دریافت شرح حال از متقاضی اعمال جراحی زیبایی متوجه شوم که سابقه ناراحتی قلبی دارد، سعی می‌کنم او را از عمل کردن منصرف کنم؛ چون عمل زیبایی جزو اعمال ضروری نیست و دلیلی ندارد که فردی را که برای مثال رگ قلبش تعویض شده یا تنگی خون‌رسانی به قلب دارد، با عمل جراحی زیبایی در معرض ریسک قرار داد.»

• آیا ابزارهای تشخیصی پزشکی جایگاه شرح حال را تضعیف کرده است؟

رویا، ۶۲ ساله است و سال‌هاست با اختلال دوقطبی(نوعی اختلال روان‌پزشکی) دست‌وپنجه نرم می‌کند. او که به‌تازگی تصمیم گرفته روان‌پزشک خود را تغییر دهد،می‌گوید:«وقتی به کلینیک روان‌پزشکی جدید مراجعه کردم، روان‌پزشک که خانمی جوان بود، بدون گرفتن شرح حال، ابتدا مرا به بخش نقشه‌برداری از فعالیت الکتریکی مغز (QEEG) در همان کلینیک فرستاد. برای من این پرسش مطرح شد که وقتی  از بیماری خود آگاهی دارم، چرا پزشک قبل از اینکه درباره سابقه بیماری من سؤال کند، مرا برای نقشه مغزی می‌فرستد؟»

پزشکی امروز به فناوری‌های تشخیصی پیشرفته‌ای دسترسی پیدا کرده  که تا چند دهه قبل حتی تصورشان هم دشوار بود. اما این فناوری‌ها ضرورت گفت‌وگو با بیمار را از بین نبرده‌اند. آزمایش یا فناوری تشخیصی قرار نیست، جای اطلاعاتی را بگیرد که پزشک باید ابتدا از خود بیمار به دست آورد.

وقتی تشخیص اختلال دوقطبی اساساً بر ارزیابی بالینی و شرح حال دقیق استوار است، این پرسش مطرح می‌شود که آیا منطقی است، ابزار تشخیصی پیش از جمع‌آوری اطلاعات بالینی لازم مورد استفاده قرار گیرد؟

شرح حال گرفتن از بیمار می‌تواند، مشخص کند، پزشک باید به دنبال چه چیزی باشد، کدام یافته اهمیت بیشتری دارد، چه آزمایشی ضرورت دارد و نتیجه یک آزمایش در چه زمینه‌ای باید تفسیر شود. بنابراین شاید یکی از مهم‌ترین نشانه‌های پزشکی دقیق، نه تعداد دستگاه‌هایی باشد که پزشک در اختیار دارد، بلکه تعداد و کیفیت سؤال‌هایی باشد که پیش از استفاده از آنها می‌پرسد. در واقع مسئله زمانی جدی می‌شود که فناوری به جای اینکه ادامه استدلال بالینی باشد، جای استدلال بالینی را بگیرد.

هنوز هیچ دستگاهی نمی‌تواند از بیمار بپرسد: این علامت دقیقاً از چه زمانی شروع شد؟ چه چیزی آن را بدتر می‌کند؟ چه بیماری‌هایی داشته‌ای؟ چه داروهایی مصرف می‌کنی و قبلاً چه اتفاقی برایت افتاده است؟ این پرسش‌ها هنوز باید از سوی پزشک مطرح شود.

• تنها پزشکان مقصرند یا ساختار درمانی بخشی از معضل است؟

در پزشکی مدرن، پزشک هم‌زمان با تعداد زیادی بیمار، پرونده الکترونیک، مستندسازی، فشار زمانی و ابزارهای تشخیصی فراوان مواجه است. پزشکانی که تعداد زیادی بیمار را در مدت کوتاه ویزیت می‌کنند، با محدودیت زمانی، وقفه‌های کاری و بار مستندسازی مواجه‌اند. مشکلات ارتباطی و ناکافی بودن شرح حال و معاینه، در کنار عوامل شناختی و عوامل مربوط به سیستم سلامت، می‌تواند در خطاهای تشخیصی نقش داشته باشد.بنابراین نمی‌توان هر ویزیت کوتاه یا شرح حال ناقص را صرفاً به بی‌حوصلگی پزشک نسبت داد؛ ساختار ارائه خدمات درمانی نیز بخشی از مسئله است.

• فرم چاپی؛ آیا می‌تواند جای شرح حال را بگیرد؟

در برخی کلینیک‌ها، به‌ویژه کلینیک‌های زیبایی، در بدو مراجعه فرم‌هایی در اختیار بیمار یا فرد متقاضی جراحی زیبایی قرار می‌گیرد که در آنها درباره بیماری‌ها و جراحی‌های قبلی، داروهای مصرفی، فشار خون و موارد مشابه سؤال شده است. بیمار خودش پاسخ‌ها را وارد می‌کند و فرم را تحویل منشی می‌دهد. هرچند این فرم‌ها می‌تواند، مفید باشد و حتی در مستندسازی اطلاعات پزشکی نقش داشته باشد، اما یک تفاوت اساسی وجود دارد: فرم اطلاعات را ثبت می‌کند؛ پزشک باید اطلاعات را تفسیر کند.برای مثال، ممکن است، بیماری در یک فرم بنویسد، «داروی خاصی مصرف نمی‌کنم». پزشک ممکن است با پرسش بیشتر متوجه شود که بیمار داروی بدون نسخه، مکمل گیاهی یا دارویی را به‌صورت گاه‌به‌گاه مصرف می‌کند. یا بیمار ممکن است، یک بیماری قدیمی را بی‌اهمیت بداند و در فرم ذکر نکند؛ در حالی که همان بیماری برای پزشک اهمیت داشته باشد.

به همین دلیل، فرم می‌تواند، بخشی از فرآیند شرح حال باشد، اما لزوماً جایگزین شرح حال بالینی و شرح حال گرفتن پزشک از بیمار  نیست.

این مسئله در جراحی زیبایی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. انجمن جراحان پلاستیک آمریکا علاوه بر سابقه پزشکی، بر بررسی هدف بیمار، انتظارات او، وضعیت سلامت و خطرهای احتمالی نیز تأکید دارد.

دکتر حافظی با اشاره به اینکه فرم‌های چاپی که توسط بیمار یا فرد متقاضی جراحی زیبایی پر می‌شود، هیچ‌گاه جای پرسش‌های پزشک را نمی‌گیرد، می‌گوید:«این روش به‌خصوص برای کسی که می‌خواهد جراحی شود، اقدامی بسیار خطرناک است.»

وی ادامه می‌دهد:«پیش از عمل جراحی، پزشک می‌بایستی، مطمئن شود که تمام سیستم‌های بدن فرد سالم است. این مسئله صرفاً مربوط به جسم بیمار نیست. صحبت کردن با بیمار و گرفتن شرح حال از او به پزشک این فرصت را می‌دهد که بیمار را از نظر روحی و روانی نیز بسنجد. برای مثال اگر احساس کنم، مراجعی مشکلات روحی و روانی دارد، تحمل جراحی ندارد یا جراحی او را قبول نمی‌کنم یا حداقل برای بررسی مشکلات، او را به روان‌پزشک ارجاع خواهم داد. اینها مسائلی نیست که در یک فرم چاپی که توسط خود فرد یا منشی مطب پر می‌شود، روشن شود و فقط نیازمند گرفتن شرح حال دقیق از سوی پزشک است.»

این فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی یادآور می‌شود: «مسئله دیگر سیگار کشیدن بیمار است که برای پزشکان، به‌خصوص جراحان، بسیار مهم است و بنابراین هنگام گرفتن شرح حال قبل از انجام عمل جراحی حتماً در مورد آن می‌پرسیم؛ چون احتمال عفونت و احتمال جوش نخوردن زخم‌ها در افراد سیگاری داوطلب جراحی صورت یا سینه بیشتر است.»

• تبعات خطاهای تشخیصی ناشی از بی‌توجهی به شرح حال بیمار

این نگرانی فقط مربوط به تجربه چند بیمار نیست. مطالعات در آمریکا و دیگر کشورها نیز نشان می‌دهد، خطای تشخیصی لزوماً از لحظه‌ای شروع نمی‌شود که پزشک نتیجه MRI یا آزمایش خون را اشتباه تفسیر می‌کند؛ ممکن است خطا چند مرحله قبل‌تر، زمانی آغاز شده باشد که اطلاعات لازم از بیمار جمع‌آوری نشده است. پزشکی که اطلاعات کافی در اختیار ندارد، ممکن است، تشخیص اشتباه بدهد یا آزمایش نامناسب درخواست کند. پس از آن، بیمار ممکن است، برای بررسی بیشتر مراجعه کند، آزمایش‌های بیشتری انجام دهد یا نزد پزشک دیگری برود.

در نتیجه، شرح حال ناقص می‌تواند به درمان نامناسب، مراجعات مجدد، افزایش هزینه‌ها و در نهایت تأخیر در درمان منجر شود. در چنین شرایطی، پزشک نیز ممکن است با نارضایتی بیمار، شکایت حرفه‌ای یا بررسی حقوقی مواجه شود. بنابراین شرح حال دقیق فقط برای «خوب درمان کردن بیمار» نیست؛ می‌تواند بخشی از مدیریت ریسک حرفه‌ای پزشک نیز باشد.

دکتر حافظی در این زمینه می‌گوید:«در آمریکا و اروپا پزشک قبل از عمل جراحی می‌بایست، برگه‌ای را که در آن تمام عوارض احتمالی عمل جراحی عنوان شده است، برای بیمار خوانده و یک‌به‌یک آنها را توضیح دهد. در انتها اگر بیمار رضایت داشته باشد، برگه را امضا می‌کند. اما در کشور ما این مسئله که پزشک همه عوارض عمل را برای بیمار توضیح دهد، چندان مرسوم نیست. نهایتاً یک فرم در بیمارستان به بیمار داده می‌شود که در آن بیمار رضایت خود را نسبت به هر آنچه پزشک انجام دهد، اعلام می‌کند.»

• جمع‌بندی

کم‌رنگ شدن گفت‌وگوی بالینی می‌تواند، زنگ خطری برای کیفیت تشخیص و ارتباط پزشک و بیمار باشد. از سوی دیگر، شرح حال گرفتن از بیمار یک تشریفات قدیمی پزشکی نیست که بتوان آن را به‌سادگی با آزمایش و تصویربرداری جایگزین کرد. از سوی دیگر شرح حال و فناوری دو رقیب نیستند. مسئله این است که پزشک بداند، چرا برای مثال درخواست تصویربرداری می‌کند و قرار است این تصویربرداری به کدام سؤال بالینی پاسخ دهد. اگر شرح حال دقیق گرفته نشود، بیمار ممکن است، زمان بیشتری در مسیر درمان صرف کند. این مسئله برای نظام سلامت نیز هزینه‌هایی مانند آزمایش و تصویربرداری، زمان کارکنان و اشغال ظرفیت مراکز درمانی ایجاد خواهد کرد. بنابراین شرح حال دقیق می‌تواند ابزاری کم‌هزینه برای جلوگیری از بخشی از هزینه‌های پرهزینه‌تر فرآیند تشخیص باشد.

شاید یکی از مهم‌ترین نشانه‌های پزشکی دقیق، نه تعداد دستگاه‌هایی باشد که پزشک در اختیار دارد، بلکه تعداد و کیفیت سؤال‌هایی باشد که پیش از استفاده از آنها می‌پرسد.

دکتر حافظی در پایان به پزشکان جوان درباره شرح حال چنین توصیه می‌کند:«هرگز از گرفتن شرح حال و معاینه کامل غافل نشوید. چون تکیه کردن صرف به آزمایش‌های پاراکلینیکی ممکن است، پزشک را گمراه کند. در نتیجه امکان بروز عوارض بیشتر برای بیمار به وجود خواهد آمد.»

• سوالات متداول درباره شرح حال گرفتن از بیمار

– شرح حال گرفتن از بیمار چیست؟
شرح حال گرفتن از بیمار یعنی پزشک با پرسیدن سؤال‌های هدفمند درباره علائم، زمان شروع و روند بیماری، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، حساسیت‌ها، بیماری‌های خانوادگی و عوامل خطر، اطلاعات لازم برای تشخیص و درمان را جمع‌آوری کند.

-چرا شرح حال گرفتن از بیمار مهم است؟
شرح حال یکی از نخستین مراحل فرآیند تشخیص است و به پزشک کمک می‌کند احتمال بیماری‌های مختلف را بررسی کند، معاینه مناسب انجام دهد و درباره ضرورت آزمایش‌ها و اقدامات تشخیصی تصمیم بگیرد.

-آیا آزمایش و تصویربرداری می‌تواند، جای شرح حال بیمار را بگیرد؟
خیر. اگرچه آزمایش‌ها و تصویربرداری اطلاعات مهمی در اختیار پزشک قرار می‌دهد، اما جای شرح حال و ارزیابی بالینی را نمی‌گیرد. پزشک باید نتایج آزمایش را در زمینه اطلاعات به‌دست‌آمده از بیمار تفسیر کند.

-اگر پزشک شرح حال کامل نگیرد چه اتفاقی می‌افتد؟
شرح حال ناقص می‌تواند، باعث شود، اطلاعات مهمی درباره بیماری‌ها، داروها یا عوامل خطر بیمار وارد فرآیند تصمیم‌گیری نشود و در برخی موارد به تشخیص نادرست، آزمایش‌های غیرضروری یا تأخیر در درمان منجر شود.

-آیا شرح حال گرفتن فقط برای تشخیص بیماری است؟
خیر. اطلاعات حاصل از شرح حال می‌تواند، در انتخاب درمان، تصمیم درباره انجام شدن یا نشدن  برخی اقدامات پزشکی، ارزیابی خطرهای درمان و تعیین نیاز به ارجاع بیمار به متخصص یا مرکز درمانی دیگر نیز مؤثر باشد.

-آیا فرم پزشکی می‌تواند، جای شرح حال گرفتن توسط پزشک را بگیرد؟
خیر. فرم می‌تواند، برای ثبت اطلاعات اولیه مفید باشد، اما جایگزین شرح حال بالینی نیست. پزشک باید پاسخ‌های بیمار را بررسی و در صورت نیاز درباره آنها سؤال‌های بیشتری مطرح کند.

-پیش از هورمون‌درمانی یائسگی چه اطلاعاتی باید از بیمار گرفته شود؟
پزشک باید سابقه پزشکی و عوامل خطر بیمار را بررسی کند؛ از جمله برخی بیماری‌های قلبی‌عروقی، سابقه لخته خون، سرطان‌های خاص، بیماری کبدی، خونریزی غیرطبیعی و داروهای مصرفی. تصمیم درباره هورمون‌درمانی باید متناسب با شرایط فردی بیمار گرفته شود.

-آیا بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی برای تشخیص بیماری به نقشه مغزی نیاز دارند؟
تشخیص اختلال دوقطبی اساساً بر ارزیابی بالینی و شرح حال دقیق استوار است و نقشه‌برداری از فعالیت الکتریکی مغز (QEEG) به‌طور معمول جایگزین این ارزیابی نمی‌شود.

-آیا شرح حال ناقص می‌تواند، برای پزشک هم مشکل ایجاد کند؟
بله. اطلاعات ناکافی ممکن است، احتمال خطای تشخیصی یا تصمیم درمانی نامناسب را افزایش دهد و در صورت بروز مشکل، زمینه نارضایتی بیمار، شکایت حرفه‌ای یا بررسی حقوقی را نیز ایجاد کند.

-آیا مشکل کم‌رنگ شدن شرح حال فقط مربوط به ایران است؟
خیر. ناکافی بودن شرح حال و معاینه و خطاهای تشخیصی مرتبط با آنها در مطالعات و نظام‌های سلامت کشورهای مختلف نیز گزارش شده است. این مسئله می‌تواند، علاوه بر عوامل فردی، با فشار زمانی، حجم بالای بیماران و عوامل ساختاری نظام سلامت ارتباط داشته باشد.