پیدا کردن پرستار سالمند مناسب برای بسیاری از خانواده‌های ایرانی به یکی از دغدغه‌های اصلی تبدیل شده است. با افزایش جمعیت سالمندان، تقاضا برای پرستار سالمند و خدمات مراقبت در منزل افزایش یافته، اما کمبود نیروی آموزش‌دیده، دشواری اعتماد به مراقبان و هزینه‌های بالای نگهداری، انتخاب یک پرستار سالمند مطمئن را به چالشی جدی تبدیل کرده است.

مریم ماه‌هاست برای پیدا کردن پرستار سالمند برای مادر ۸۰ ساله‌اش تلاش می‌کند. از معرفی دوستان و آشنایان گرفته تا تماس با مؤسسات خدمات پرستاری، اما هنوز فردی را پیدا نکرده که هم سابقه کافی داشته باشد، هم قابل اعتماد باشد و هم هزینه استخدام او با توان مالی خانواده همخوانی داشته باشد. او تنها نیست؛ بسیاری از خانواده‌ها امروز با همین مشکل روبه‌رو هستند.  گزارش  گروه رسانه ای پیام سازان را در این زمینه بخوانید.

• رشد جمعیت سالمندان و افزایش نیاز به پرستار سالمند

افزایش امید به زندگی و رشد جمعیت سالمندان در ایران، نیاز به خدمات مراقبتی را به شکل قابل توجهی افزایش داده است. بسیاری از سالمندان به دلیل بیماری‌های مزمن، محدودیت حرکتی یا زندگی تنها، به مراقبت روزانه یا شبانه‌روزی نیاز دارند. با این حال، تعداد پرستار سالمند و نیروهای آموزش‌دیده متناسب با این افزایش تقاضا رشد نکرده است.

کمبود پرستار در مراکز درمانی نیز بر بازار خدمات مراقبت در منزل تأثیر گذاشته، باعث شده بار اصلی مراقبت از سالمندان همچنان بر دوش اعضای خانواده باشد.

• مشکل فقط کمبود پرستار سالمند نیست

نسترن زنی میانسال است که مراقبت از پدر و مادر سالمندش را به تنهایی برعهده دارد. پدر85 ساله اش برای انجام امور شخصی نیاز به پرستار دارد. هر چند وضعیت سلامت مادرش بهتر است؛ اما برای امور خانه مانند نظافت و آشپزی نیازمند کمک است. نسترن می گوید:«پدرم به تنهایی قادر به رفتن به دستشویی، استحمام و … نیست، من هم به دلیل کمر درد نمی توانم به او کمک کنم. برای همین مدتی است، به دنبال پرستار می گردم. چند نفری هم آمدند، اما هنوز نتوانستم، پرستار مناسبی پیدا کنم.» او ادامه می دهد: «مشکل فقط کمبود پرستار نیست؛ اعتماد کردن به فردی که قرار است، ساعت‌های طولانی در کنار سالمند حضور داشته باشد هم راحت نیست…» جدا از اینکه اعتماد به پرستار خانگی برای مراقبت از سالمندان نگرانی اغلب متقاضیان است، بررسی سوابق کاری، اطمینان از مهارت‌های مراقبتی و همچنین توانایی برقراری ارتباط مناسب با سالمند، فرایند انتخاب را پیچیده تر نیز می‌کند.

• وظایف پرستار سالمند چیست؟

پیش از انتخاب پرستار سالمند باید مشخص شود سالمند به چه سطحی از مراقبت نیاز دارد.

به طور کلی سالمندان در دو گروه قرار می‌گیرند:

• سالمندانی که برای انجام امور شخصی مانند استحمام، غذا خوردن و جابه‌جایی به کمک نیاز دارند.
• سالمندان مستقلی که بیشتر به مراقبت، همراهی و نظارت روزانه احتیاج دارند.

مدیر یکی از مراکز اعزام پرستار می‌گوید نیروهای مراقب سه گروه هستند:

• پرستاران (نرس‌ها)
• کمک‌بهیاران
• مراقبان باتجربه سالمند

هر یک از این گروه‌ها وظایف و سطح مهارت متفاوتی دارند.

هزینه استخدام پرستار سالمند چقدر است؟

یافتن پرستار سالمند مناسب پایان ماجرا نیست. هزینه استخدام مراقب یا پرستار برای بسیاری از خانواده‌ها بسیار سنگین است.

برای مثال:

• مراقب ۸ ساعته: حدود ۳۲ میلیون تومان در ماه
• مراقب ۱۲ ساعته شب: ۳۶ تا ۳۸ میلیون تومان
• پرستار شبانه‌روزی: حدود ۴۰ میلیون تومان در ماه
• پرستار دارای تحصیلات دانشگاهی: تا ۷ میلیون تومان برای یک روز خدمات تخصصی

علاوه بر این هزینه‌ها، خانواده‌ها باید فرانشیز مؤسسات خدمات پرستاری و هزینه‌های درمان سالمند را نیز پرداخت کنند.

• ضرورت آموزش نیروهای مراقبت از سالمندان

یکی از مشکلات بازار پرستار سالمند، ورود افرادی است که آموزش کافی ندیده‌اند. برخی از خانواده‌ها از بی‌مسئولیتی، غیبت بدون اطلاع، استفاده از تلفن همراه هنگام مراقبت یا نداشتن مهارت کافی گلایه دارند.

کارشناسان معتقدند توسعه مراکز آموزشی و نظارت بر عملکرد مؤسسات اعزام پرستار می‌تواند کیفیت خدمات مراقبت از سالمندان را افزایش دهد.

• آینده مراقبت از سالمندان در ایران

دکتر احمد دلبری، رئیس انجمن علمی سالمندشناسی و طب سالمندان ایران هشدار داده است : «طی دو دهه آینده جمعیت سالمندان کشور بیش از دو برابر خواهد شد. بنابراین، توسعه خدمات مراقبتی، تربیت نیروی متخصص و برنامه‌ریزی برای پاسخگویی به نیازهای سالمندان، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.»

کشورهایی مانند ژاپن و کشورهای اسکاندیناوی با ایجاد نظام بیمه مراقبت بلندمدت و مراکز خدمات محله‌محور، بخشی از بار مراقبت از سالمندان را از دوش خانواده‌ها برداشته‌اند؛ تجربه‌ای که می‌تواند برای ایران نیز الهام‌بخش باشد.

گزارش از بنفشه  پورناجی